PROTEST MARCH ORGANIZED IN PUNJABI UNIVERSITY CAMPUS....

Lokpal Bill Movement

In 2011, Anna Hazare initiated a movement for passing a stronger anti-corruption Lokpal (ombudsman) bill in the Indian Parliament. As a part of this movement, N. Santosh Hegde, a former justice of the Supreme Court of India and Lokayukta of Karnataka, Prashant Bhushan, a senior lawyer in the Supreme Court along with the members of the India Against Corruption movement drafted an alternate bill, named as the Jan Lokpal Bill (People's Ombudsman Bill) with more stringent provisions and wider power to the Lokpal (Ombudsman).^[1] Hazare has started a fast unto death from 5 April 2011 at Jantar Mantar in Delhi, to press for the demand to form a joint committee of the representatives of the Government and the civil society to draft a new bill with stronger penal actions and more independence to the Lokpal and Lokayuktas (Ombudsmen in the states), after his demand was rejected by the Prime Minister of India Manmohan Singh ^[2] Before commencing his 'fast unto death' he stated, "I will fast until Jan Lokpal Bill is passed".^[3]

The movement attracted attention very quickly through various media. It has been reported that thousands of people joined to support Hazare's effort. Almost 150 people are reported to join Hazare in his fast.^[4] He said that he would not allow any politician to sit with him in this movement. Politicians like Uma Bharti and Om Prakash Chautala were shooed away by protesters when they came to visit the site where the protest was taking place.^[5] A number of social activists including Medha Patkar, Arvind Kejriwal and former IPS officer Kiran Bedi, Jayaprakash Narayan of the Lok Satta have lent their support to Hazare's hunger strike and anti-corruption campaign. This movement has also been joined by many people providing their support in Internet social media such as twitter and facebook. In addition to spiritual leaders Sri Sri Ravi Shankar, Swami Ramdev, Swami Agnivesh and former Indian cricketer Kapil Dev,^[6] many celebrities showed their public support through micro-blogging site Twitter.^[7] As an outcome of this movement, on 6 April, 2011 Sharad Pawar resigned from the group of ministers formed for reviewing the draft Lokpal bill 2010.^[8]

The movement gathered quite a significant amount of support from India's youth visible through the local support and on social networking sites like Facebook and Twitter.^[9] There have also been protests in Bangalore, Mumbai, Chennai, Ahmedabad among other cities of India.

Background of the movement

The movement started due to the resentment because of the serious differences between the draft Lokpal Bill 2010 prepared by the government and the Jan Lokpal Bill prepared by the members of this movement,^[10] which has received significant public support:

Differences between Draft Lokpal Bill 2010 and Jan Lokpal Bill
Draft Lokpal Bill 2010	Jan Lokpal Bill
Lokpal will have no power to initiate suo moto action or receive complaints of corruption from the general public. It can only probe complaints forwarded by LS Speaker or RS Chairman.	Lokpal will have powers to initiate suo moto action or receive complaints of corruption from the general public.
Lokpal will only be an Advisory Body. Its part is only limited to forwarding its report to the "Competent Authority"	Lokpal will be much more than an Advisory Body. It should be granted powers to initiate Prosecution against anyone found guilty.
Lokpal will not have any police powers. It can not register FIRs or proceed with criminal investigations.	Lokpal will have police powers. To say that it will be able to register FIRs.
CBI and Lokpal will have no connection with each other.	Lokpal and anti corruption wing of CBI will be one Independent body.
Punishment for corruption will be minimum 6 months and maximum up-to 7 years.	The punishment should be minimum 7 years and maximum up-to life imprisonment.
	Lokpal will not be a monopoly for particular area.

References

Notes

1· ^ Deshpande, Vinaya (29 March 2011). "Anna Hazare faults Lokpal Bill". The Hindu. http://www.hindu.com/2011/03/29/stories/2011032963791300.htm. Retrieved 5 April 2011.

2· ^ "Anna Hazare to start fast unto death for strong Lokpal Bil". Hindustan Times. 5 April 2011. http://www.hindustantimes.com/Anna-Hazare-to-start-fast-unto-death-for-strong-Lokpal-Bill/Article1- 681415.aspx. Retrieved 5 April 2011.

3· ^ "India activist Anna Hazare anti-graft fast stokes anger". BBC. 7 April 2011. http://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-12994855. Retrieved 7 April 2011.

4· ^ "Thousands join Anna Hazare's anti-graft fight". 6 April 2011. http://ibnlive.in.com/news/anna-hazares-antigraft-campaign-gathers-steam/148396-3.html. Retrieved 6 April 2011.

5· ^ http://www.ndtv.com/article/india/uma-bharti-chautala-heckled-at-hazare-protest-96854

6· ^ "Support pours in for Hazare's movement". http://www.thehindu.com/news/national/article1606249.ece.

7· ^ "Bollywood supports Anna Hazare". nowrunning. 6-Apr-2011. http://www.nowrunning.com/news/bollywood/bollywood-extends-support-to-anna-hazare/40029/story.htm?utm_source=twitterfeed&utm_medium=twitter&utm_campaign=DTN+Bollywood%3A. Retrieved 6-Apr-2011.

8· ^ "Sharad Pawar quits corruption panel as support for Anna Hazare grows". http://timesofindia.indiatimes.com/india/Sharad-Pawar-quits-corruption-panel-as-support-for-Anna-Hazare- grows/articleshow/7888120.cms.

9· ^ Anna Hazare Fight Against Corruption Has Taken A Social Media Turn | DigitalAnalog. Digitalanalog.in (1999-02-22). Retrieved on 2011-04-07.

10· ^ "Lokpal Bill: Govt version vs civil society version". The Times of India. 7 April 2011. http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/7892134.cms. Retrieved 7 April 2011.

LOKPAL BILL BY GOVERMENT OF INDIA :-
http://www.annahazare.org/pdf/Lokpal%20Bill%20by%20Government%20of%20India.pdf
JAN LOKPAL BILL BY PUBLIC :-
http://www.annahazare.org/pdf/Jan%20lokpal%20bill%20by%20Expert%20(Eng).pdf

MEETING HELD FOR ORGANIZING 16th RAJA PORUS INDO-PAK PUNJABI FRIENDSHIP FESTIVAL TO BE HELD ON 15TH MAY2011 IN DHARAMKOT...........

Gen. Sec. RYF SAPNA BISHNOI GIVING HER VIEWS IN THE MEETING HELD FOR ORGANIZING 16th RAJA PORUS INDO-PAK PUNJABI FRIENDSHIP FESTIVAL TO BE HELD ON 15TH MAY2011 IN DHARAMKOT......

RAJA PORUS INDO-PAK PUNJABI FRIENDSHIP FESTIVAL......

Why Raja Porus Indo-Pak Punjabi Friendship Festival ?

When both India and Pakistan were preparing to celebrate the golden jublee of independence with gusto I Dec.1996, what was prominently missing , in the preparations by both govt. , non-govt. organizations, Parliaments and Assembly function, was a total lack of attention to spare even a thought for those ten lacs Punjabis who lost their lives in that blood bath of post-partition in which and about 80 lac Punjabis were uprooted. No body remembered those 30335 young women who were raped and butchered in that tragic event. Such a cold neglect and antipathy towards emotional issued stirred the intellectual of folklore Academy, which led to a calm and solder restlessness. As a consequeance, the Academy, resolved to pay a befitting tribute to these forgotten & ignored martyrs of those turbulent times, under the able and motivating leadership of Academy president Dr. Tara Singh. A Festival, “Raja Porus Indo-Pak Punjabi Friendship Festival.” Dedicated to First ‘Punjabi Hero’ in history, ‘Raja Porus’, and as tribute to punjabies, who lost their lives on both sides during partitions-saga at ( 1947 ), was celebrated from 30-31 Dec. 96 to 01 Jan. 1997, Border post (Amritsar). A sacred “movement” was installed at ‘No-man’s land’ on Indian side of the border, in the memory of 10 lakh Punjabi’s killed during 1947.The foundation stone was laid by leading (jouranalists)of major Punjabi journals and newspapers and waters from all five rivers of in divided Punjab were added to its foundation.

Five corners of this fifteen feet high monument are symbolic of five rivers of Punjab. The eternal flame, amid these, pay rich tributes to those neglected martyrs. Two hands on the top of it, symbolize, friendship, peace and cultural bonds and the pen nib held by these hands, indicates the creation of a new history. Three sides of the monument are clearly visible from both Pak and Indian sides. Two day fair is being organized every with flowers and lighting of ‘friendship flame’ and the fair culminates on second day with lighting & earther lampes at 7:00 p.m. on No-man’s land area. During these days various types of competitions among children, cultural programs and discussions on variety of subjects concerning the preservation of peace and goodwill, friendship and multi pronged exchange of ideas are organized so that a static and permanent shape can be given to an everlasting cooperation among Punjabis and a distinctive ‘Punjabiat’ can be maintained for future generations as well.

WHAT HAPPENED DURING THE PARTITION ?

· During 1941 census the undivided Punjab comprised of 57% Muslims 30% Hindus and 13% Sikhs.

· Earlier in 1940, Muslim League had passed a resolution for the first time.

· Before Partition in 1947, Punjab had 29 Districts and each district comprised of 1000 to 2000 villages. The entire state was divided into five divisions, namely Ambala, Jalandhar, Lahore, Rawalpindi and Multan.

· Sikhs were in majority only in Jagraon Tehsil, where as Sikhs paid Taxes for 40% of the land. They used to run 400 schools and 4 collages.

· Hindus and Sikhs left behind 51000 shops and 1,54,000 houses in Western Punjab Towns, Muslims left 17000 shops and 1,12,000 houses in Eastern Punjab.

· In post partitions era, West Punjab had 61980 Sq. Miles area and its population was 158 Lacs while east Punjab got only 37428 Sq. miles area with a population of 126 lacs.

· Punjab’s 260 lac acre land was the largest canal irrigated land in the world, as compared to USA’s canal irrigated land area of 230 lacs Acres, in the pre partition Punjab. India and Pakistan signed Indus water Treaty on 18^th sept. 1960 at Rawalpindi. India received 20% of Indus water while Pakistan got 80% of the river water since the Western rivers had large volume of water as compared to Eastern Rivers.

· 30,335 women were raped during the partition episode and 860 children were forced, to be left behind, by mothers moving to Pakistan from eastern Punjab.

· 42,93,896 people were displaced from houses in east Punjab.

· Post independence Riots and mayhem had consumed almost 10 lacs lives by march 1948.

· Barring large scale destruction of lives of jews before and during the second world war, no other example is available of mass displacement of humanity of such a magnitude as that of the Punjabis displacement in post partition era. Although the exchanges of humanity between Greece and Bulgaria crossed the number of twenty lakh but no loss of life was reported.

a. Sir Padrill Moon and Lord Mount batten estimates the no. of casualties during partition between 2 to 2.5 lacs.

b. C.d. Khosla describes it between 4 or 5 lacs.

c. As per Tan Stephen and Michel Edwards, it is between 5 to 6 lacs.

d. Dr.Kirpal singh puts it between 7 to 8 lacs.

e. Folklore research academy (Regd.) Chandigarh estimates it upto 10 lacs.

ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ-ਸਲਾਘਾਯੋਗ ਪਹਿਲਕਦਮੀ................

ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨ ਵੱਲੋਂ ਕਿਸਾਨ ਭਵਨ ਚੰਡੀਗੜ ਵਿਖੇ ਕਰਵਾਈ ਦੋ ਰੋਜ਼ਾ ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਆਰਥਿਕ , ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਨਿਘਾਰ ਤੇ ਭਰਪੂਰ ਵਿਚਾਰਾਂ ਕੀਤੀਆ ਗਈਆਂ । ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਉਘੇ ਪਤਰਕਾਰ ਰਮੇਸ਼ ਵਿਨਾਇਕ, ਡਾ. ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ , ਡਾ. ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ , ਡਾ. ਰਾਜਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ, ਡਾ. ਬਿਕਰਮ ਸਿੰਘ , ਡਾ. ਪਿਆਰੇ ਲਾਲ ਗਰਗ, ਐਡਵੋਕੇਟ ਗੋਪਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਚਤਰਥ , ਪ੍ਰੋ. ਵੀ ਕੇ ਤਿਵਾੜੀ ,ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਮਾਣਕ ਅਤੇ ਡਾ. ਔਜਲਾ ਨੇ ਖੁਲ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੂਲ ਮੁੱਦਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਘੋਰ ਸਰਕਾਰੀ ਬੇਰੁਖੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁਖ ਰਾਜਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀ ਲੋਕ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੇਧ ਤੇ ਅਗਵਾਈ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਨਾਕਾਮੀ ਉਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ। ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰ , ਗਰੀਬ ਵਰਗਾਂ , ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪ੍ਰਤੀ ਘੋਰ ਅਣਗਹਿਲੀ ਨੂੰ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸਿਹਤ ਤੇ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਘੋਰ ਨਾਕਾਮੀ ਸਭਨਾਂ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦਾ ਅੰਗ ਸੀ।

ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਸੱਦਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਬੀ ਕੇ ਯੂ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਰਾਜੇਵਾਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਭਵਿਖ ਨਾਲ ਡੂੰਘਾ ਸਰੋਕਾਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਆਗੂਆਂ ਦਾ ਇਹ ਸੈਸ਼ਨ ਇਸ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਨ ਵਾਲੇ ਅਸਲ ਮੰਚ ਆਪਣੀ ਜੁੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾਉਣ ਵਿੱਚ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਕਾਮ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ; ਜਿਹੜੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਅਸੀਂ ਚੁਣ ਕੇ ਭੇਜਦੇ ਹਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਲਾਲਚਾਂ ਦੇ ਚਲਾਏ ਚਲਦੇ ਹਨ ; ਲੋਕਰਾਜ ਨੂੰ ਉੱਕਾ ਰਸਮੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ; ਕੁਦਰਤੀ ਤੇ ਮਾਨਵੀ ਸ੍ਰੋਤਾਂ ਦਾ ਬੇਕਿਰਕੀ ਨਾਲ ਉਜਾੜਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਡਾ. ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖੇਤੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਹਰੇ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਫ਼ਾਇਦਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਇਸ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਬਹੁਤ ਲੰਬੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ, ਇਸ ਨਾਲ ਖੇਤਰੀ ਅਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਪੱਖੋਂ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ, ਪੱਛਮੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੂਬਿਆਂ ਦੇ ਟਾਵੇਂ-ਟਾਵੇਂ ਖੇਤਰ ਅੱਗੇ ਲੰਘ ਗਏ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਸੂਬੇ/ਖੇਤਰ ਬਹੁਤ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਗਏ। ਦੂਜਾ, ਹਰੇ ਇਨਕਲਾਬ ਨਾਲ ਨਿੱਜੀ ਅਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ। ਹਰੇ ਇਨਕਲਾਬ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਦਰਮਿਆਨੇ ਧਨੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਕਿ ਬੇਜ਼ਮੀਨੇ, ਸੀਮਾਂਤਕ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਕਿਸਾਨ, ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਕਾਰੀਗਰ ਆਰਥਿਕ ਪੱਖੋਂ ਬਹੁਤ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ ਗਏ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਆਰਥਿਕ ਪਾੜਾ ਬਹੁਤ ਵਧ ਗਿਆ।

ਅਧਿਆਪਕ ਨੇਤਾ ਵੀ।ਕੇ। ਤਿਵਾੜੀ ਨੇ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਏ ਨਿਘਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸ ਦੇ ਹੋ ਵਪਾਰੀਕਰਨ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰੀਕਰਨ ‘ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਚੱਲ ਰਹੇ ਵਰਤਾਰੇ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਘਟੀਆ ਪਹੁੰਚ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਕਾਲਜਾਂ ਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਨਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਢੁਕਵਾਂ ਮੂਲ ਢਾਂਚਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਫੈਕਲਟੀ। ਬੱਸ ਪੈਸੇ ਦੇ ਜਰੀਏ ਮਾਨਤਾ ਲੈ ਲਈ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਦੇ ਜਰੀਏ ਡਿਗਰੀਆਂ ਦੁਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਤਕੜੇ ਪੈਸੇ ਕਮਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹੇਠਲੇ ਵਰਗਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਅਸਲ ਮੌਕੇ ਉੱਕਾ ਨਾਮਾਤਰ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ।

ਡਾ. ਪਿਆਰੇ ਲਾਲ ਗਰਗ ਨੇ ਸਿਹਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਚਲਦੇ ਗੋਲਮਾਲ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਲੰਮੇ ਤਜਰਬੇ ਵਿੱਚੋਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਦੇ ਕੇ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੇ ਤਰਕ ਨੂੰ ਵੰਗਾਰ ਦਿੱਤੀ ਜਿਥੇ ਕਦੇ ਕੋਈ ਡਾਕਟਰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਸਿਰਫ਼ ਕਾਗਜੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੁਝਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹਦੇ ਨਾਲੋਂ ਤਾਂ ਬਿਹਤਰ ਹੈ ਕਾਫੀ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਗਰੁੱਪ ਬਣਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ ਜਿਥੋਂ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਡਾਕਟਰ ਮੋਬਾਈਲ ਵੈਨ ਰਹਿ ਰੋਜ ਪਿੰਡ ਪਿੰਡ ਜਾਣ ਅਤੇ ਘੰਟਾ ਘੰਟਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਾਂਝੀ ਥਾਂ ਬੈਠ ਕੇ ਮਰੀਜ਼ ਦੇਖਣ। ਪਬਲਿਕ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਕੋਈ ਤਾਂ ਸਾਰਥਿਕ ਨਤੀਜੇ ਨਿਕਲਣ।

ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਡਾ.ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਨਿਘਾਰ ਲਈ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਘੋਰ ਨਿਰਾਸਾ ਭਰੇ ਰੁਝਾਨਾਂ ਤੇ ਉਂਗਲ ਰਖੀ। ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕੀ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗਾਇਕੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅਕਸ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ, ਮੂਲ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਰੱਖਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਨੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੱਜ ਸਾਡੇ ਲੋਕਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਮੌਤ ਦੇ ਵਪਾਰੀਆਂ’ ਨੂੰ ਗਲੋਰੀਫਾਈ ਕਰਨ ਤੱਕ ਦੀ ਨੌਬਤ ਆ ਗਈ ਹੈ :” ਮਰਨੋਂ ਮੂਲ ਨਾ ਡਰਦੇ ਜਿਹੜੇ ਮੌਤ ਦੇ ਵਪਾਰੀ ਨੇ “। ਸਿਤਮਜ਼ਰੀਫੀ ਇਹ ਕਿ ਇਹ ਗੀਤ ਸ਼ਿਵ,ਪਾਸ਼ ਅਤੇ ਉਦਾਸੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। (ਇੱਕ ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਗੁੰਡਿਆਂ ਵਾਲੀ ਬਦਤਮੀਜੀ ਨੂੰ ਉਤਸਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ‘ਕੀ ਹੋਇਆ ਨੱਚਦੀ ਦੀ ਬਾਂਹ ਫੜ ਲਈ ਡਾਕਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਮਾਰਿਆ ’)

ਐਡਵੋਕੇਟ ਚਤਰਥ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਵਰਨੈਂਸ ਦੇ ਨਿਘਰਦੇ ਮਿਆਰਾਂ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਡੁਲ੍ਹ ਡੁਲ੍ਹ ਪੈਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਨਿਰਾਸਾ ਕੈਰੋਂ ਦੇ ਵੇਲੇ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਚਲਣ ਪ੍ਰਤੀ ਹੇਰਵੇ ਦਾ ਰੂਪ ਅਖਤਿਆਰ ਕਰ ਗਈ। ਆਪਣੀ ਲੰਮੀ ਤਕਰੀਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਕੂਮਤੀ ਨਾਅਹਿਲੀਅਤ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕ ਮਿਸਾਲਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਫੌਰੀ ਬਣ ਗਈ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੀ ਲੋੜ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ।

ਅਜੀਤ ਅਖਬਾਰ ਦੇ ਸਤਨਾਮ ਮਾਣਕ ਹੁਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਬੜੇ ਧੜੱਲੇ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸੁਆਲ ਉਠਾਏ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਲੋਕ ਪੱਖੀ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਪੱਖੀ ਸੇਧ ਵਿੱਚ ਮੋੜਾ ਦੇਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਵਾਲੀ ਲੋਕ ਲਹਿਰ ਉਸਾਰਨ ਵੱਲ ਇਸ ਵੱਡੇ ਕਦਮ ਦੀ ਸਲਾਘਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਸਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਸੁਆਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ।

ਸਮਾਗਮ ਦੇ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਡਾਕਟਰ ਕੇ।ਗੋਪਾਲ ਅਈਅਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੱਧ ਵਰਗੀ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਕਰਜ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਮੁਆਫੀ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਬੋਝ ਥੱਲੇ ਦੱਬਿਆ ਕਿਸਾਨ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਵੇਚਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਰਾਜੇਵਾਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨ ਲਹਿਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਉੱਤੇ ਵੀ ਇੱਕ ਝਾਤ ਪੁਆਈ । ਗੈਰ ਪੰਜਾਬੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਆਪਣੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਨਾਟਕੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਤੀਭਾਗੀਆਂ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਾਂਧੀ ਬੈਠਾ ਹੈ?

ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਵਾਲ ਦੁਹਰਾਇਆ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਦੱਸੋ ਭਲਾ ਕੌਣ ਹੈ ਉਹ ਗਾਂਧੀ? ਤਾਂ ਭਰੇ ਹਾਲ ਵਿੱਚੋਂ ਆਵਾਜ਼ ਗੂੰਜ ਉਠੀ , “ ਰਾਜੇਵਾਲ ”। ਮਾਹੌਲ ਇੱਕ ਖਾਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਭਾਵੁਕਤਾ ਵਿੱਚ ਰੰਗਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਡਾ. ਗੋਪਾਲ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨ ਰਾਜੇਵਾਲ ਦੇ ਅਹਿੰਸਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਲੋਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਕਾਮਯਾਬੀਆਂ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੇਂਦਰੀ ਰਾਜਸੀ ਸੁਆਲ ਵੀ ਉਠਾ ਦਿੱਤਾ ਅਰਥਾਤ ਪੀਪਲਜ਼ ਕੈਂਡੀਡੇਟ ਖੜੇ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਏ ਬਗੈਰ ਗੁਜਾਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਰੀ ਸੀ ਉਘੇ ਪਤਰਕਾਰ ਹਮੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੀ ਬੁਲੰਦ ਕੜਕਵੀਂ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੂਲ ਸਵਾਲ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਦਾ ਹੈ । ਜੇ ਅਸੀਂ ਨਿਜੀ ਮੁਨਾਫੇ ਦੀਆਂ ਲਾਲਚੀ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹੀ ਕੁਝ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਲੋੜ ਹੈ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਦੀ ਸਹੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਨ ਦੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਢੁਕਵੀਂ ਲੋਕ ਪੱਖੀ , ਕੁਦਰਤ ਪੱਖੀ ਅਤੇ ਭਵਿਖਮੁੱਖੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦੀ। ਬਿਨਾ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਦੇ ਦੂਰਗਾਮੀ ਸਿੱਟੇ ਨਹੀਂ ਕਢ ਸਕੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿ ਅੱਜ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ । ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਕਿਧਰੇ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੀ। ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਸੀ ਕਿ ਸਭ ਨੂੰ ਵੋਟ ਦਾ ਹੱਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ ।ਅੱਜ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇਸ ਹੱਕ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾਮਧਰੀਕ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਧਨ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਲੱਠ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਾਰੇ ਲਾਚਾਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦਾ ਰਾਹ ਚੋਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਜੇ ਅਸੀਂ ਇਸ ਰਾਹ ਦੀ ਸਹੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ ਤਾਂ ਹਿੰਸਕ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਧੱਕੇ ਜਾਵਾਂਗੇ। ਇਸ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਵੋਟ ਦੇ ਹੱਕ ਨੂੰ ਨਿਰਣੇ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਰੂਪਰੇਖਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ । ਇਸ ਲਈ ਸਾਰੀਆਂ ਲੋਕਰਾਜੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਲਾਮਬੰਦ ਕਰਨਾ ਹੋਏਗਾ। ਵਿਆਪਕ ਚੋਣ ਸੁਧਾਰ ਕਰਵਾਉਣੇ ਹੋਣਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਚੋਣ ਖਰਚਿਆਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿਸਾ ਖੁਦ ਸਰਕਾਰ ਖਰਚ ਕਰਦੀ ਹੈ । ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦਾ ਖਰਚ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਥੇ ਹੀ ਸਾਰੀ ਗੜਬੜੀ ਦੀ ਜੜ ਪਈ ਹੈ, ਨਾਬਰਾਬਰੀ ਦਾ ਆਧਾਰ ਪਿਆ ਹੈ। ਵਸੋਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਾਰੀ ਹਿੱਸਾ ਵੈਸੇ ਹੀ ਗਰੀਬ ਹੋਣ ਨਾਤੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਹੱਕ ਤੋਂ ਵੀਰਵਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਖਰਚੇ ਦਾ ਇਹ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਥ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ । ਜੇਤੂ ਹੋਣ ਲਈ ਕੁਲ ਵੋਟਾਂ ਦਾ ਪੰਜਾਹ ਫੀ ਸਦੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਲਾਜਮੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਚੁਣਿਆ ਉਮੀਦਵਾਰ ਅਗਰ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਇਕਰਾਰ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਉਹਨੂੰ ਵਾਪਸ ਬੁਲਾਉਣ ਦਾ ਹੱਕ ਵੋਟਰਾਂ ਕੋਲ ਹੋਵੇ। ਵੋਟਰ ਮਸੀਨ ਤੇ ਇੱਕ ਬਟਨ ਹੋਵੇ ਜਿਸ ਤੇ ਉਹ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਰਾਏ ਦਰਜ਼ ਕਰਵਾ ਸਕਣ ਜਿਹੜੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੂੰ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ ਅਤੇ ਜੇ ਸਭਨਾਂ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਵੋਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਚੋਣ ਹੋਵੇ।

ਹਮੀਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੁਆਲਾਂ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਤੇਜਿੰਦਰ ਨੇ ਲਾਜਮੀ ਵੋਟ ਦੀ ਧਾਰਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਦਾ ਸੁਆਲ ਉਠਾਇਆ।

ਸਭ ਤੋਂ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿਧ ਪਤਰਕਾਰ ਕੰਵਰ ਸੰਧੂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਲਗਭੱਗ ਗੈਰ ਹਾਜਰੀ ਨੂੰ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੱਛਾ ਹੁੰਦਾ ਅਗਰ ਕੁਝ ਬੱਚੇ ਵੀ ਇਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਤੇ ਦੇਖਦੇ ਕਿ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਅਹਿਮ ਗੱਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਕੀਤੀ ਕਿ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਅਨੇਕਤਾ ਨੂੰ ਏਕਤਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ।

ਸਮਾਗਮ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਕੰਵਰ ਸੰਧੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸਲਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਫੈਲ ਰਹੀ ਉਦਾਸੀਨਤਾ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਘੱਟ ਸਮੂਲੀਅਤ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਲਗਭੱਗ ਗੈਰ ਹਾਜਰੀ ਨੂੰ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੱਛਾ ਹੁੰਦਾ ਅਗਰ ਕੁਝ ਬੱਚੇ ਵੀ ਇਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਤੇ ਦੇਖਦੇ ਕਿ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਅਹਿਮ ਗੱਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਕੀਤੀ ਕਿ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਅਨੇਕਤਾ ਨੂੰ ਏਕਤਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ।

ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਨੌ ਮਤੇ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਕਿਸਾਨਾ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਮੁਆਫ ਕਰਨ, ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਭਾਅ ਖਰਚਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਮਿੱਥਣ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦਾ ਵਪਾਰੀਕਰਨ ਬੰਦ ਕਰਨ, ਨੰਗੇਜ਼ ਅਤੇ ਲੱਚਰਤਾ ‘ਤੇ ਰੋਕ ਲਾਉਣ, ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਹਰ ਪੱਧਰ ਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨ, ਸਨਅਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਹੋ ਰਹੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਹਵਾ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਨ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਐਕਵਾਇਰ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਜਮੀਨ ਦਾ ਭਾਅ ਬਜ਼ਾਰ ਨਾਲੋਂ ਦੁੱਗਣਾ ਦੇਣ, ਰਾਜਨੀਤੀ ‘ਚੋਂ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨੌਜੁਆਨਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਆਦਤ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਰਾਜੇਵਾਲ ਨੇ ਧੰਨਵਾਦ ਸ਼ਬਦ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਵਾਦਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਗਠਨ ਚੇਤਨਾ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਇਥੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡੇਗਾ ਅਤੇ ਹਰ ਜਿਲੇ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਅਜਲਾਸ ਆਯੋਜਿਤ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਸਮਰਥ ਲਹਿਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਰਹੇਗਾ।

आसमान ही जिनकी छत है - The sky is the roof which - www.bhaskar.com

आसमान ही जिनकी छत है - The sky is the roof which - www.bhaskar.com

Kuttay - Poem by Faiz Ahmed Faiz -